Enerji türleri içinde en çok elektrik enerjisi kullanılır. Üretimi, taşınması ve diğer enerji kaynaklara dönüşümleri gibi avantajları vardır. Elektrik enerjisinin kullanımı çok fazla artmaktadır. Bu artışı karşılamak için çeşitli kaynaklardan elektrik enerjisi dönüşümleri gerçekleştirilir.
Elektrik Enerjisi Üretimi
Maddelerin iş yapabilme yeteneğine enerji denir. Atomun çevresini saran yüklü (pozitif) ve yüksüz (negatif) elektronlar vardır.Bu elektronların iletken tel üzerinde birbirlerine karşı uyguladıkları çekme ve itme kuvveti ile oluşan enerji türüdür.
Genel olarak bakır veya alüminyum tel ile iletilen alternatif akım ve doğru akım modelleri olan bir enerjidir. Elektrik, çoğunlukla bir elektrik santralinde elektrik üreteci (generatör) tarafından üretilir. Elektrik enerjisi ölçü birimi olarak, çoğunlukla kilovatsaat (kWh) kullanılır. Hiçbir enerji yok olmaz; enerjiler birbirine dönüşür.
Elektrik enerjisini ışık enerjisine dönüştürmek için lambalar, ısı enerjisine dönüştürmek için ısıtıcılar kullanılır. Mekanik (kinetik) enerjisine dönüştürmek için de elektrik motorları kullanılır.
Elektrik Enerjisi Üreten Sistemler
- Hidroelektrik Santraller
- Termik Santraller
- Nükleer Santraller
- Rüzgar Santraller
- Güneş Enerji Santralleri
Elektrik Enerjisi Tarihçesi
Elektriğin tarihçesine göre, elektriğin enerji olarak kullanılması 1880’lerde başlamıştır. M.Ö. Thales’in elektrostatik ile ilgili buluşları. 1800’lerde Volta’nın yaptığı pil. H.C. Oersted’in elektrik ve manyetizmayla ilgili çalışmaları. Elektrik akımının oluşturduğu manyetik alan ile ilgili Arago ve Ampére’in saptamaları.
Faradayın mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren dinamoyu geliştirmesidir. Faraday’dan sonra Hippolyte Pixli alternatif akım jeneratörünü yapmıştır. 1866’da Siemens’in jeneratörlerde mıknatıs yerine elektromıknatısı geliştirmesi ile jeneratörler kullanılmıştır. 1880’lerde Thomas Edison’un ampulü keşfetmesi ile elektrik enerjisi aydınlatmada kullanılmaya başlanmıştır.
Elektrik Enerjisinin Avantajları
Tüm enerji çeşitlerinden elde edilebilir. İletimi, dağıtımı kolay ve ucuzdur.Akü ve pillere depolanabildiği gibi transformatörler ile seviyesi alçaltılıp yükseltilebilir.
Elektrik enerjisinin üretildiği yerden uzaktaki kullanma yerlerine, hava hattı veya yeraltı kabloları ile kolaylıkla iletilebilir. Halbuki ısı enerjisi veya mekanik enerji ancak olduğu yerde veya çok yakınında kullanılabilir. Elektrik enerjisinin kullanımı kolay ve temizdir. Fişi prize sokmak, bir anahtarı çevirmek ya da bir düğmeye basmakla istenen enerji çeşidi elde edilebilir.
Elektrik Enerjisi Kaynakları
Enerjinin elde edildiği kaynaklara enerji kaynakları denir. Enerji üretiminde kullanılan bu kaynaklardan herhangi biri kullanılarak elektrik enerjisi üretilir. Elektrik enerjisinin yenilenemeyen ve yenilenebilir olmak üzere iki çeşit kaynağı vardır.
Yaşamsal atıklardan elde edilebilen enerji yenilenebilir enerjidir. (Güneş, rüzgâr, su gibi kaynaklardan ve bitki sapı, ağaç kökü ve gübre gibi). Bu enerjiyi üreten doğal kaynaklara yenilenebilir enerji kaynakları denir. Petrol, kömür, doğal gaz, nükleer gibi enerji kaynakları ise yenilenemez enerji kaynaklarıdır.
